• BIST 106.843
  • Altın 142,689
  • Dolar 3,5367
  • Euro 4,1209
  • Ankara : 31 °C
  • İstanbul : 30 °C
  • İzmir : 33 °C
  • Antalya : 31 °C
  • Erzurum : 32 °C

Polis otoları neden kaskosuz?

Yıllardır cevaplanamayan bir sorudur: "Polis Araçları N'için Kaskosuz?"
Polis otoları neden kaskosuz?

Polis Memuru: Araçlar bize zimmetli. Bir kaza yaptık mı onarım masraflarını karşılamamız mümkün değil!

Emniyet Müdürü: Bütçeden pay ayrılmadığı için kasko yapılamıyor. Polis arkadaşlarımızın şikâyetlerini biliyorum ama psikolojik bir durum, atlatırlar. (1)

Olayın   basına yansıdığı 2009 yılından bu yana yaşanan ‘psikolojik durum!!!’ bir türlü atlatılamadı. Atlatılacak gibi de değil! 180 bin lira değerindeki mobil karakolları, yani karakola çevrilmiş minibüsleri kullanmak istemeyen polis memurlarının güvence talebi ve ona verilen cevap bu yazının tam bir özeti aslında.

Polis, her türlü iklim ve coğrafi koşulda, gece ve gündüz, yoğun trafikte, rutini bile birçok kamu hizmetine göre stresli olan görevi esnasında güvencesiz taşıt kullanıyor. Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasının yeterli olmadığı durumlarda, bilhassa tek taraflı kazalarda sürücüler mağdur oluyor. Polis araçlarında fazladan donanım kullanılması mağduriyetin maliyetini de artırıyor. Öyle ki, değeri 1.000.000 ₺’den yüksek çok sayıda taşıt kullanılmaktadır. Kaza olduğunda çoğunlukla personel arasında para toplanarak ya da hiç de uygun olmayan şekilde vatandaştan gayrı resmi yardım alınarak sorun aşılmaya çalışılıyor. Ama Türkiye’nin en büyük taşıt filosuna sahip Emniyet Genel Müdürlüğü (EGM) bu sorunu yıllardır aşamıyor! Peki neden?

Polis Araçlarına Neden Kasko Yapılamıyor?

2016 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu tasarısında da bulanan (2) ve 2015 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununun (3), Bazı Ödeneklerin Kullanımına ve Harcamalarına İlişkin Esasların belirlendiği (E) Cetvelinin 34. maddesinde “Bütçelerin diğer tertiplerinin esas giderlerine ilişkin olarak ödenen sigorta giderleri dışında Devlet mallarının sigorta edilmemesi esastır.” denilmektedir. Bu maddede yer alan (aşağıda yazılı) imtiyazlı istisnalar arasındaolmayan hiçbir kamu taşıtına bütçeden kasko sigorta yaptırılamaz.

Bu yüzden idareler Analitik Bütçe Sınıflandırılmasına göre 3.5.4.02. koduna (4) bütçe planlayamamaktadır. Böylelikle 5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 26. maddesi (5) ile 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununun 5. maddesine (6) gereği ödeneği bulunmayan bir iş için alım yapılamamaktadır.

Bütün bunlara ragmen, kanunda istisna olarak sayılmayan kamu taşıtlarına bütçeden kasko sigorta yaptıran çok sayıda görevli hakkında soruşturma açılmış ve kasko bedeli faiziyle ödettirilmektedir. (7)

Şanslı Kamu Görevlileri

Her ne kadar (E) Cetvelinde “Devlet mallarının sigorta edilmemesi esastır.” denilse de yıllar içerisinde kanuna çok sayıda istisna eklenmiştir:

1) Kasko sigorta ücreti bütçelerinin ilgili tertiplerinden karşılanan taşıtlar:

a) Yurt dışı kuruluşlardaki taşıtlar,

b) Belediyelere ait itfaiye ve ambulans araçları,

c) Sondaj ve jeofizik çalışmaları kapsamında fiilen arazide veya denizde kullanılan özel amaçlı araç ve ekipmanlar,

d) 237 sayılı Taşıt Kanununa ekli (1) sayılı cetvelde (8) yer alanlardan:

- Emir ve zatlarına tahsis edilen taşıtlar,

- Cumhurbaşkanlığı, TBMM Başkanı ve Başbakan yakın korumasında kullanılan taşıtların tamamı,

- Bakanların yakın korumasında kullanılan taşıtların 4 adedi,

- Ve diğerlerine koruma hizmeti veren taşıtların 2 adedi,

e) 237 sayılı Taşıt Kanununa ekli (2) sayılı cetvelde (8) yer alanlardan:

- Kamu Başdenetçisi,

- Askeri Yargıtay Başkanı,

- Diyanet İşleri Başkanı,

- Genelkurmay 2 nci Başkanı,

- Ordu ve Donanma Komutanlıkları,

- Harp Akademileri Komutanının hizmetine tahsis edilen taşıtlar.

2) Kasko sigorta ücreti döner sermaye bütçesinden karşılanan taşıtlar: Sağlık Bakanlığına ve bağlı kuruluşlarına ait ambulanslar.

3) Kasko sigorta ücreti askeri kantin gelirlerinden karşılanan taşıtlar: Türk Silahlı Kuvvetleri (Milli Savunma Bakanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı dâhil) envanterinde bulunan ve erbaş ve erler tarafından kullanılan teknik donanımı yüksek ve özel nitelikli askeri araçlar.

Ayrıca:

– Cumhurbaşkanlığı,

– Türkiye Büyük Millet Meclisi

– Başbakanlık kendi bütçelerinin (E) Cetvellerine konan hükümlerle tüm hizmet taşıtlarını;

– Türkiye Radyo Televizyon (TRT)

– Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO) gibi özel bütçeli kurumlar da kendi taşıtlarını kasko sigorta yapabilmektedir.

Kamu hizmetlerinde kullanılan ve öz mal taşıtların yaklaşık beşte birine yakın olan kiralık taşıtlar da kasko sigortalıdır.

Şanslı Polisler

1) Yukarıda da görüldüğü üzere devlet büyüklerine tahsis edilen koruma araçları kasko sigortalı. Burada trajikomik bir durum da var. Bu koruma araçlarına eşlik eden yerel koruma ya da tüm polis araçları kasko sigortalı değil. Yani aynı konvoyda aynı hizmeti yapıyorlar ama aynı hakka sahip değiller!

2) Özellikle büyük şehirlerde derneklerce kiralanan veya kişisel gayretlerle kasko sigorta ücreti karşılanmış çok az hizmet taşıtı da şanslı sayılabilir.

3) Almanya’nın Kuzey Ren Vestfalya Eyaletinde görev yapan polisler yurt dışına örnek verilebilir. Yalnız buradaki uygulama farklı; kasko sigorta yerine güvence sistemi işletilmektedir. Polis araçlarının karıştıkları kazalarda kullanıcının kastı olmadığı durumlarda oluşan tüm hasar eyalet bütçesinden karşılanmaktadır. Bunda sınır yoktur. Fakat keyfi kullanımlarda, acil durumlar hariç kural ihlallerinde kusur oranında rücu işlemi yapılmaktadır.

Geçiş Üstünlüğü Kavşağı

Karayolları Trafik Yönetmeliğinin Geçiş Üstünlüğüne Sahip Araçlar başlıklı 141. maddesinde (9) hizmet alanlarına göre acil durumlarda görev ifa eden kamu taşıtlarının geçiş önceliği şu şekilde sıralanmıştır:

“1) Yaralı veya acil hastaların taşınması ve bunlara ilk ve acil yardımın yapılması için kullanılanambulans ve özel amaçlı taşıtlarla, yaralı ve acil hasta taşıyan diğer araçlar,

2) Organ ve doku nakil araçları,

3) İtfaiye araçları ile benzeri acil müdahale araçları,

4) Sanık veya suçluları takip eden veya genel güvenlik ve asayiş için olay yerine giden zabıta araçları,

5) Trafik güvenliğini koruma veya trafik kazasına el koyma amacıyla olay veya kaza yerine giden trafik hizmetlerine ait araçlar,

6) Yolun yapım ve bakımından sorumlu kuruluşa ait kar ve buz mücadelesi araçları ile acil müdahale gerektiren çalışmalarda görevli araçlar,

7) Afet ve acil durum hâllerinde afet ve acil durum hizmetlerinde görevli bulunan araçlar,

8) Hizmetin devamı süresince koruma araçları ile korunan araçlar.”

Sıralamadaki kamu taşıtlarından ilk kez ambulanslar 2006 yılında bu imtiyazı kazanmıştır. (10) İtfaiye araçları ise sendikaların girişimleri sonucunda 2009 yılında (E) Cetveline (11) dahil olmuştur. Türkiye Kamusen, icraatları arasında bunu saymaktan gurur duymaktadır. (12) Sendikalar İçişleri Bakanlığına konu ile ilgili müracaat ederken bize de aşina gelen ‘geçiş üstünlüğü, iş riski, personel mağduriyetleri’ne vurgu yapmıştır.

Geçiş üstünlüğünde ilk iki sırada olan ambulanslar ve itfaiye araçları kasko sigortalı iken sonra gelen polis ve jandarma araçları bu haktan mahrumdur. Durum aynen şöyledir:

Polis Kasko

Çözüm

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 106. maddesine (13) göre kamu kuruluşlarına ait motorlu araçların sebep oldukları zararlardan dolayı, hukuki sorumluluğun kurumlara ait olduğu genel bir hükümdür. Fakat görev esnasında meydana gelen kazalarda polislerin kullandığı taşıtın tamir ya da HEK masrafları ile ölüm ve yaralanmalar nedeniyle açılan davalarla yüklenilen tazminatlar 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun (14) uyarınca kendilerine veya geride kalan ailelere ödettirilebilmektedir. Her ne kadar aynı kanunla Maliye Bakanlığının ya da yetki devri yapılan makamın dava ve icra takibinden vazgeçmesi mümkün ise de lehte karar verilmesi inisiyatife bırakıldığından olumsuz kararlar çıkabilmektedir. Bu düzenlemelerle zaten kimse mağdur edilmiyor/edilmeyebilir denilecekse neden yukarıda sayılan kamu taşıtlarına kasko sigorta hakkı tanınmaktadır?

EGM hizmet taşıtları; ambulanslar, itfaiye araçları ve diğer koruma araçları gibi kasko sigortalı olmalıdır. Ticari araçlarda olduğu gibi kaza yapma riski daha fazla olduğundan, yüksek prim nedeniyle polis araçlarına kasko sigorta yapmakta güçlükler çıkabilir. En azından maliyetin çok yüksek olacağını kestirmek zor olmasa gerek. Maliye Bakanlığının, EGM’nin yıllardır bu hususta yaptığı talebi neden reddettiği bilinmemekle beraber mazaret yüksek maliyet ise; Almanya, Kuzey Ren Vestfalya Eyaleti polis araçlarında olduğu gibi bir güvence sistemi geliştirilebilir. Bunun için ilgili mevzuatta şöyle bir değişiklik yapmak yeterli olacaktır:

“Emniyet Genel Müdürlüğüne verilen görevler yerine getirilirken idareye ait taşıtların kullanılması sırasında bir zararın oluşması halinde, bu zararlarla ilgili davalar idare aleyhine açılır. Mahkeme kararı üzerine veya yapılan idari soruşturma sonucunda, söz konusu zararın bu araçları kullananların kastı neticesinde meydana gelmediği kararına varıldığı takdirde zararın tazmini amacıyla ilgililere rücu yoluna gidilmez.”

Bu da kabul görmüyorsa Polis ne yapsın?

(1) http://www.aksam.com.tr/2009/11/04/haber/guncel/7995/amirim_ya_karakolu_carparsak_.html

(2) http://www.bumko.gov.tr/TR,6015/2016-yili-merkezi-yonetim-butce-kanunu-tasarisi-tbmmne-.html

(3) http://www.bumko.gov.tr/TR,5540/2015.html

(4) www.bumko.gov.tr/TR,141/abs-siniflandirma-listeleri.html

(5) http://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.5018.pdf

(6) www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.4734.doc

(7) Örnek karar: Sayıştay Temyiz Kurulu Kararları, 4. Daire, 09.12.2014 tarih ve 39763 sayılı karar

(8) http://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.4.237.pdf

(9) http://www.mevzuat.gov.tr/Metin.Aspx?MevzuatKod=7.5.8182&sourceXmlSearch=&MevzuatIliski=0

(10) http://www.bumko.gov.tr/TR,928/2006.html

(11) http://www.bumko.gov.tr/TR,944/2009.html

(12) http://www.kamusen.org.tr/downloads/TOPLU%20G%C3%83%E2%80%93R%C3%83%C5%93%C3%85%C5%BEMELERDE%20KAZANIMLARIMIZ.pdf

(13) www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.2918.doc

(14) www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.3.6183.pdf

Kaynak: GÜSAM (http://gusam.org/polis-araclari-nicin-kaskosuz/)

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmayacaktır!
Yorumlar
    Diğer Haberler
    EDİTÖRÜN SEÇTİKLERİ
    Tüm Hakları Saklıdır © 2012 - 2016 Polis Haber | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
    Haber Yazılımı: CM Bilişim